Answer
What does Gurbani say about truth?
In short
Gurbani uses sach in two senses at once and they belong together. It means what is true rather than false, and it means what lasts rather than passing away. That is why Guru Nanak Dev Ji can call kings, mansions and the whole world koorr, false, without accusing anyone of lying: they are false because they do not endure. The famous line then settles the matter for practice. Truth is higher than everything, and truthful living is higher than truth, which puts the weight on conduct rather than on belief.
To understand what Gurbani means by truth, it helps to start with what it calls false. In Asa di Var, Guru Nanak Dev Ji runs through the world and finds nothing exempt.
ਕੂੜੁ ਰਾਜਾ ਕੂੜੁ ਪਰਜਾ ਕੂੜੁ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥
kooR raajaa kooR parajaa kooR sabh sa(n)saar
False is the king, false are the subjects; false is the whole world.
ਕੂੜੁ ਮੰਡਪ ਕੂੜੁ ਮਾੜੀ ਕੂੜੁ ਬੈਸਣਹਾਰੁ ॥
kooR ma(n)ddap kooR maaRee kooR baisanahaar
False is the mansion, false are the skyscrapers; false are those who live in them.
No one in that list is accused of dishonesty. The king is not lying about being king. Koorr here is not the opposite of factual, it is the opposite of lasting, and Guru Tegh Bahadur Ji states the same in a single line: ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ
Ang 1429. Once that is clear, a great deal of Gurbani reads differently. When something is called false, the claim is usually about its durability.
Which sets up the line that most people know, and it is a ranking.
ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ ॥੫॥
sachahu orai sabh ko upar sach aachaar ||5
Truth is higher than everything; but higher still is truthful living. ||5||
Truth is above everything. And then, without pausing, truthful living is placed above truth itself. This is the pivot of the whole subject. It refuses the idea that truth is a position you hold or a doctrine you assent to, and moves the entire weight onto what a person does.
At the ordinary end, that means exactly what it sounds like. Sheikh Farid Ji puts it plainly: ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠੁ ਨ ਬੋਲੀਐ
Ang 488. There is no elaboration and none is needed.
At the other end, it becomes something a person is soaked in rather than something they perform.
ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਜਿਹਵਾ ਮਿਥਿਆ ਮੈਲੁ ਨ ਰਾਈ ॥
saach rate sach a(n)mrit jihavaa mithiaa mail na raiee
Those who are imbued with Truth - their tongues are tinged with Truth; they do not have even an iota of the filth of falsehood.
Guru Nanak Dev Ji's image is dyeing, not effort. The tongue is tinged with it, and falsehood does not adhere. He describes the same as a state of the mind elsewhere, ਸੋ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿਤੁ ਸਾਚੁ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਾਰੰ ॥੬
Ang 505, and Guru Amar Daas Ji adds the property that makes truth different from reputation: ਸਾਚੁ ਨ ਛਪੈ ਜੇ ਕੋ ਰਖੈ ਛਪਾਏ
Ang 232. It cannot be permanently concealed, and by implication it cannot be permanently faked either.
The last move is the one that makes this practical rather than lofty. Guru Nanak Dev Ji folds the whole apparatus of religious purity into it: ਸਭਿ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੈ ॥੧੬
Ang 840. Cleanliness and self-discipline are not additional requirements alongside truth. They are contained in recognising it.
And the source is named so the reader does not mistake this for self-improvement. ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ
Ang 948. Living the truth is described as something done by grace, which keeps it consistent with everything else Gurbani says about how a person changes.
Panktis cited
-
ਕੂੜੁ ਰਾਜਾ ਕੂੜੁ ਪਰਜਾ ਕੂੜੁ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥
False is the king, false are the subjects; false is the whole world.
Guru Nanak Dev Ji · Ang 468
-
ਕੂੜੁ ਮੰਡਪ ਕੂੜੁ ਮਾੜੀ ਕੂੜੁ ਬੈਸਣਹਾਰੁ ॥
False is the mansion, false are the skyscrapers; false are those who live in them.
Guru Nanak Dev Ji · Ang 468
-
ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ ॥
The world and its affairs are totally false; know this well, my friend.
Guru Tegh Bahaadur Ji · Ang 1429
-
ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ ॥੫॥
Truth is higher than everything; but higher still is truthful living. ||5||
Guru Nanak Dev Ji · Ang 62
-
ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠੁ ਨ ਬੋਲੀਐ ॥
So speak the Truth, in righteousness, and do not speak falsehood.
Bhagat Sheikh Fareed Ji · Ang 488
-
ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਜਿਹਵਾ ਮਿਥਿਆ ਮੈਲੁ ਨ ਰਾਈ ॥
Those who are imbued with Truth - their tongues are tinged with Truth; they do not have even an iota of the filth of falsehood.
Guru Nanak Dev Ji · Ang 1127
-
ਸੋ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿਤੁ ਸਾਚੁ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਾਰੰ ॥੬॥
That mind is pure, which enshrines Truth within, and the most excellent jewel of spiritual wisdom. ||6||
Guru Nanak Dev Ji · Ang 505
-
ਸਾਚੁ ਨ ਛਪੈ ਜੇ ਕੋ ਰਖੈ ਛਪਾਏ ॥
The Truth does not remain hidden, even though one may try to hide it.
Guru Amar Daas Ji · Ang 232
-
ਸਭਿ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੈ ॥੧੬॥
Purity and self-discipline are all contained in knowing the Truth. ||16||
Guru Nanak Dev Ji · Ang 840
-
ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥
By Guru's Grace, one lives the Truth.
Guru Amar Daas Ji · Ang 948
ਸੱਚ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਚੁ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੋ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ, ਜੋ ਝੂਠ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਨਾਸਵੰਤ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਰਾਜੇ, ਮਹਿਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕੂੜ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਏ: ਏਹ ਕੂੜ ਏਸ ਕਰਕੇ ਹਨ ਕਿ ਰਹਿੰਦੇ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਓਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੰਕਤੀ ਗੱਲ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਆਚਾਰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਏਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕਰਨੀ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਸੱਚ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਏਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਏਹ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਕੂੜ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਗਿਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੋਟ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਕੂੜੁ ਰਾਜਾ ਕੂੜੁ ਪਰਜਾ ਕੂੜੁ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥
kooR raajaa kooR parajaa kooR sabh sa(n)saar
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਛਲ ਰੂਪ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਮਦਾਰੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਛਲ ਰੂਪ ਹੈ), (ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ) ਰਾਜਾ (ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਲੋਕ) ਪਰਜਾ (ਹਨ)
ਕੂੜੁ ਮੰਡਪ ਕੂੜੁ ਮਾੜੀ ਕੂੜੁ ਬੈਸਣਹਾਰੁ ॥
kooR ma(n)ddap kooR maaRee kooR baisanahaar
(ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ) ਸ਼ਾਮਿਆਨੇ ਤੇ ਮਹਲ ਮਾੜੀਆਂ (ਹਨ, ਇਹ) ਭੀ ਛਲ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ (ਰਾਜਾ) ਭੀ ਛਲ ਹੀ ਹੈ ।
ਏਸ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਰਾਜਾ ਏਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਕਿ ਓਹ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਏਥੇ ਕੂੜ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦਾ ਉਲਟ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਏਹੀ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ
ਅੰਗ 1429। ਏਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੂੜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਥੇ ਗੱਲ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਓਹਦੇ ਟਿਕਾਅ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਥੋਂ ਓਹ ਪੰਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਤੇ ਓਹ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਹੈ।
ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ ॥੫॥
sachahu orai sabh ko upar sach aachaar ||5
ਹਰੇਕ (ਕਰਮ) ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਹੈ, ਸਿਮਰਨ ਰੂਪ ਕਰਮ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ
ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ। ਤੇ ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ, ਸੱਚਾ ਆਚਾਰ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਏਹੀ ਹੈ। ਏਹ ਓਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਕੋਈ ਰਾਇ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਏਸ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਕਰਦਾ ਕੀ ਹੈ।
ਆਮ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਏਹਦਾ ਅਰਥ ਓਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠੁ ਨ ਬੋਲੀਐ
ਅੰਗ 488। ਏਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ।
ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਏਹ ਓਹ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਬੰਦਾ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਓਹ ਕਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਜਿਹਵਾ ਮਿਥਿਆ ਮੈਲੁ ਨ ਰਾਈ ॥
saach rate sach a(n)mrit jihavaa mithiaa mail na raiee
ਜੇਹੜੇ ਬੰਦੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਦੇ ਪਿਆਰ) ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਉਤੇ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਦੀ ਮੈਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਹੈ। ਜੀਭ ਓਸ ਵਿਚ ਰੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਿਥਿਆ ਦੀ ਮੈਲ ਟਿਕਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਏਹਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਜੋਂ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿਤੁ ਸਾਚੁ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਾਰੰ ॥੬
ਅੰਗ 505, ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਓਹ ਗੱਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਾਮਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸਾਚੁ ਨ ਛਪੈ ਜੇ ਕੋ ਰਖੈ ਛਪਾਏ
ਅੰਗ 232। ਏਹ ਸਦਾ ਲੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਏਸੇ ਤੋਂ ਏਹ ਵੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾ ਬਣਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਏਹਨੂੰ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਮਲੀ ਗੱਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁੱਚ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤਾਣਾ ਬਾਣਾ ਏਸੇ ਵਿਚ ਸਮੇਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਭਿ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੈ ॥੧੬
ਅੰਗ 840। ਸੁੱਚ ਤੇ ਸੰਜਮ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਓਹ ਸੱਚ ਪਛਾਣ ਲੈਣ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਸੋਮਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਏਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ
ਅੰਗ 948। ਸੱਚ ਕਮਾਉਣਾ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਏਹ ਓਸੇ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਣੀ ਬੰਦੇ ਦੇ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
-
ਕੂੜੁ ਰਾਜਾ ਕੂੜੁ ਪਰਜਾ ਕੂੜੁ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ॥
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਛਲ ਰੂਪ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਮਦਾਰੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਛਲ ਰੂਪ ਹੈ), (ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ) ਰਾਜਾ (ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਲੋਕ) ਪਰਜਾ (ਹਨ)
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 468
-
ਕੂੜੁ ਮੰਡਪ ਕੂੜੁ ਮਾੜੀ ਕੂੜੁ ਬੈਸਣਹਾਰੁ ॥
(ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ) ਸ਼ਾਮਿਆਨੇ ਤੇ ਮਹਲ ਮਾੜੀਆਂ (ਹਨ, ਇਹ) ਭੀ ਛਲ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ (ਰਾਜਾ) ਭੀ ਛਲ ਹੀ ਹੈ ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 468
-
ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਰੇ ਮੀਤ ॥
ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਜਾਣ ਕਿ ਜਗਤ ਦੀ ਸਾਰੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ · ਅੰਗ 1429
-
ਸਚਹੁ ਓਰੈ ਸਭੁ ਕੋ ਉਪਰਿ ਸਚੁ ਆਚਾਰੁ ॥੫॥
ਹਰੇਕ (ਕਰਮ) ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਹੈ, ਸਿਮਰਨ ਰੂਪ ਕਰਮ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 62
-
ਬੋਲੀਐ ਸਚੁ ਧਰਮੁ ਝੂਠੁ ਨ ਬੋਲੀਐ ॥
ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ,
ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ · ਅੰਗ 488
-
ਸਾਚਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਜਿਹਵਾ ਮਿਥਿਆ ਮੈਲੁ ਨ ਰਾਈ ॥
ਜੇਹੜੇ ਬੰਦੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਦੇ ਪਿਆਰ) ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਉਤੇ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਦੀ ਮੈਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 1127
-
ਸੋ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿਤੁ ਸਾਚੁ ਅੰਤਰਿ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਸਾਰੰ ॥੬॥
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਟਿਕ ਜਾਏ ਉਹ ਮਨ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਰਤਨ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।੬।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 505
-
ਸਾਚੁ ਨ ਛਪੈ ਜੇ ਕੋ ਰਖੈ ਛਪਾਏ ॥
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਏ), ਉਹ ਜੇ ਇਸ (ਮਿਲੀ ਦਾਤਿ) ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਜਤਨ ਭੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਭੀ ਸਦ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ (ਦਾ ਪਰਕਾਸ਼) ਲੁਕਦਾ ਨਹੀਂ ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 232
-
ਸਭਿ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੈ ॥੧੬॥
ਅਤੇ ਉਸ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਪਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਮਾਨੋ) ਸਰੀਰਕ ਪਵਿਤ੍ਰੱਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ-ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ।੧੬।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 840
-
ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ॥
ਅਜੇਹਾ ਤਪਾ ਉੱਚੀ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ?
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 948