Answer
What does Gurbani say about seva?
In short
Gurbani sets two conditions on service and they are strict. It has to be accepted, which moves the judgement away from the person doing it, and it has to be done without any thought of what comes back, which rules out service performed for reputation, merit or peace of mind. Behind both conditions is a third: self-conceit has to go first, because work done to be seen doing it is not seva whatever it achieves. What is left is ordinary, physical and unglamorous, and Gurbani calls it the highest action there is.
Gurbani does not begin by praising service. It begins by setting a condition on it.
ਸੇਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਏ ਥਾਇ ॥
sevaa saa prabh bhaavasee jo prabh paae thai
That is selfless service, which pleases God, and which is approved by God.
The test given is acceptance, and acceptance is not something the server can award themselves. That single move takes the whole matter out of the hands of the person doing the work, and it is why Gurbani can be so plain about how much service does not count.
The disqualifying factor is named directly. Guru Arjan Dev Ji writes ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਹੋਇ ਨਿਹਕਾਮੀ
Ang 286, and states the same principle for action in general: ਕਰਮ ਕਰਤ ਹੋਵੈ ਨਿਹਕਰਮ
Ang 274. Between them, service done for merit, for reputation, or for the settled feeling of having been useful is ruled out. What is being asked for is work whose reward is not its reason.
Behind that stands a harder requirement. Guru Angad Dev Ji makes the order explicit: ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਮਾਨੁ
Ang 474. Not serve and be humbled by it, but set the self down and then serve. Guru Amar Daas Ji says the same, ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਕਰਿ ਭਾਈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥੫
Ang 638, and Guru Arjan Dev Ji gives the measure of what remains: ਸੇਵਾ ਸਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵਸੀ ਸੰਤਾ ਕੀ ਹੋਇ ਛਾਰੁ
Ang 137. Service that raises the standing of the one performing it has already failed its own test.
What actual seva looks like is described without any elevation at all.
ਹਉ ਪਾਣੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੰਤ ਆਗੈ ਪਗ ਮਲਿ ਮਲਿ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
hau paanee pakhaa peesau sa(n)t aagai pag mal mal dhoor mukh laieeaai ||1|| rahaau
I carry water, wave the fan and grind the corn for them; I massage and wash their feet. I apply the dust of their feet to my forehead. ||1||Pause||
Carrying water, waving a fan, grinding grain. Guru Ram Das Ji is not describing a ceremony but the work of a kitchen, and the choice of examples is the argument. Seva in Gurbani is not a special religious act performed at intervals. It is ordinary labour for other people, done in a way that does not accumulate to the doer.
The value placed on it is nonetheless very high. Guru Nanak Dev Ji says ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀਆ
Ang 25, and goes further: ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਫਲੁ ਕਬਹੁ ਨ ਪਾਵਸਿ ਸੇਵਾ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥੨
Ang 992. Called the most excellent action, and made a precondition of anything bearing fruit at all.
Bhagat Kabeer Ji supplies the last piece, which is about the state of the one serving rather than the quality of the work.
ਸੇਵਕ ਸੋ ਸੇਵਾ ਭਲੇ ਜਿਹ ਘਟ ਬਸੈ ਮੁਰਾਰਿ ॥੪॥੧॥੧੨॥੬੩॥
sevak so sevaa bhale jeh ghaT basai muraar ||4||1||12||63
that servant performs the best service, whose heart is filled with the Lord. ||4||1||12||63||
The best service is not the largest or the most visible. It is the service done by someone in whom the Lord already dwells, which returns the whole subject to where Gurbani keeps putting it: what is happening inside the person, not what the work looks like from outside.
Panktis cited
-
ਸੇਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਏ ਥਾਇ ॥
That is selfless service, which pleases God, and which is approved by God.
Guru Amar Daas Ji · Ang 757
-
ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਹੋਇ ਨਿਹਕਾਮੀ ॥
One who performs selfless service, without thought of reward,
Guru Arjan Dev Ji · Ang 286
-
ਕਰਮ ਕਰਤ ਹੋਵੈ ਨਿਹਕਰਮ ॥
Performing good deeds, he does not seek rewards.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 274
-
ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਮਾਨੁ ॥
But if he eliminates his self-conceit and then performs service, he shall be honored.
Guru Angad Dev Ji · Ang 474
-
ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਕਰਿ ਭਾਈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥੫॥
Serve the True Guru forever, O Siblings of Destiny, and eradicate self-conceit from within. ||5||
Guru Amar Daas Ji · Ang 638
-
ਸੇਵਾ ਸਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵਸੀ ਸੰਤਾ ਕੀ ਹੋਇ ਛਾਰੁ ॥
He has no end or limitation. That service is pleasing to Him, which makes one humble, like the dust of the feet of the Saints.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 137
-
ਹਉ ਪਾਣੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੰਤ ਆਗੈ ਪਗ ਮਲਿ ਮਲਿ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
I carry water, wave the fan and grind the corn for them; I massage and wash their feet. I apply the dust of their feet to my forehead. ||1||Pause||
Guru Raam Daas Ji · Ang 881
-
ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀਆ ॥
you shall find peace, doing seva (selfless service).
Guru Nanak Dev Ji · Ang 25
-
ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਫਲੁ ਕਬਹੁ ਨ ਪਾਵਸਿ ਸੇਵਾ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥੨॥
without selfless service, no one ever receives the fruits of their rewards. Serving the Lord is the most excellent action. ||2||
Guru Nanak Dev Ji · Ang 992
-
ਸੇਵਕ ਸੋ ਸੇਵਾ ਭਲੇ ਜਿਹ ਘਟ ਬਸੈ ਮੁਰਾਰਿ ॥੪॥੧॥੧੨॥੬੩॥
that servant performs the best service, whose heart is filled with the Lord. ||4||1||12||63||
Bhagat Kabeer Ji · Ang 337
ਸੇਵਾ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੇਵਾ ਉੱਤੇ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸਖ਼ਤ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ, ਓਹ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਏਸ ਨਾਲ ਪਰਖ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ, ਓਹ ਬਦਲੇ ਦੀ ਆਸ ਬਿਨਾਂ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਏਸ ਨਾਲ ਨਾਮਣੇ, ਫਲ ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਹੈ: ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਖਾਵੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਬਾਕੀ ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ ਓਹ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕੰਮ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਣੀ ਓਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਰਨੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਓਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਸੇਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਏ ਥਾਇ ॥
sevaa saa prabh bhaavasee jo prabh paae thai
ਹੇ ਭਾਈ! ਉਹੀ ਸੇਵਾ-ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪਰਖ ਏਹ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸੇਵਾ ਥਾਇ ਪਵੇ, ਤੇ ਥਾਇ ਪੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਏਸੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਓਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਬਾਣੀ ਏਹ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਏਨੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸੇਵਾ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਹ ਸਿੱਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਹੋਇ ਨਿਹਕਾਮੀ
ਅੰਗ 286, ਤੇ ਏਹੀ ਅਸੂਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਕਰਮ ਕਰਤ ਹੋਵੈ ਨਿਹਕਰਮ
ਅੰਗ 274। ਏਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਫਲ ਲਈ, ਨਾਮਣੇ ਲਈ, ਜਾਂ ਏਸ ਤਸੱਲੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਮ ਆਏ। ਮੰਗ ਓਸ ਕੰਮ ਦੀ ਹੈ ਜਿਹਦਾ ਕਾਰਨ ਓਹਦਾ ਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਏਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੋਰ ਔਖੀ ਸ਼ਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਤਰਤੀਬ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਮਾਨੁ
ਅੰਗ 474। ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਨਿਮਰ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਾ ਗਵਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਏਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਕਰਿ ਭਾਈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥੫
ਅੰਗ 638, ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਣਤੀ ਕੀ ਹੈ: ਸੇਵਾ ਸਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵਸੀ ਸੰਤਾ ਕੀ ਹੋਇ ਛਾਰੁ
ਅੰਗ 137। ਜਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੱਦ ਵਧਾ ਦੇਵੇ, ਓਹ ਆਪਣੀ ਪਰਖ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸੇਵਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਦਿਸਦੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਏਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਉ ਪਾਣੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੰਤ ਆਗੈ ਪਗ ਮਲਿ ਮਲਿ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
hau paanee pakhaa peesau sa(n)t aagai pag mal mal dhoor mukh laieeaai ||1|| rahaau
ਮੈਂ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਢੋਵਾਂ, ਪੱਖਾਂ ਝੱਲਾਂ, (ਆਟਾ) ਪੀਹਾਂ । ਮੈਂ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਧੋਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾਂਦਾ ਰਹਾਂ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਪਾਣੀ ਢੋਣਾ, ਪੱਖਾ ਝੱਲਣਾ, ਦਾਣੇ ਪੀਹਣੇ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਲੰਗਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦਲੀਲ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜਾ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਏਹ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸਾਦੀ ਮਿਹਨਤ ਹੈ, ਏਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਖਾਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਜੁੜੇ।
ਫਿਰ ਵੀ ਏਹਦਾ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀਆ
ਅੰਗ 25, ਤੇ ਏਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਫਲੁ ਕਬਹੁ ਨ ਪਾਵਸਿ ਸੇਵਾ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥੨
ਅੰਗ 992। ਏਹਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਲ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਓਹ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੀ ਹੈ।
ਸੇਵਕ ਸੋ ਸੇਵਾ ਭਲੇ ਜਿਹ ਘਟ ਬਸੈ ਮੁਰਾਰਿ ॥੪॥੧॥੧੨॥੬੩॥
sevak so sevaa bhale jeh ghaT basai muraar ||4||1||12||63
ਉਹੀ ਸੇਵਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸੁਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ।੪।੧।੧੨।੬੩।
ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਓਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਸਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਓਹ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਓਸ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਹੋਵੇ ਜਿਹਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੁੜ ਓਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬਾਣੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਬੰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰੋਂ ਕੰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
-
ਸੇਵਾ ਸਾ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਸੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਏ ਥਾਇ ॥
ਹੇ ਭਾਈ! ਉਹੀ ਸੇਵਾ-ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 757
-
ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਹੋਇ ਨਿਹਕਾਮੀ ॥
ਜੋ ਸੇਵਕ (ਗੁਰੂ ਦੀ) ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਫਲ ਦੀ ਖ਼ਾਹਸ਼ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ,
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 286
-
ਕਰਮ ਕਰਤ ਹੋਵੈ ਨਿਹਕਰਮ ॥
ਜੋ (ਧਰਮ ਦੇ) ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 274
-
ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾ ਕਿਛੁ ਪਾਏ ਮਾਨੁ ॥
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਿਟਾ ਕੇ (ਮਾਲਕ ਦੀ) ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ (ਮਾਲਕ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ) ਕੁਝ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 474
-
ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਕਰਿ ਭਾਈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥੫॥
ਇਸ ਵਾਸਤੇ,) ਹੇ ਭਾਈ! ਤੂੰ ਭੀ (ਆਪਣੇ) ਅੰਦਰੋਂ ਆਪਾ-ਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਿਆ ਕਰ ।੫।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 638
-
ਸੇਵਾ ਸਾ ਤਿਸੁ ਭਾਵਸੀ ਸੰਤਾ ਕੀ ਹੋਇ ਛਾਰੁ ॥
ਉਹੀ ਸੇਵਾ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੇਹੜੀ ਉਸਦੇ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਬਣ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਏ,
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 137
-
ਹਉ ਪਾਣੀ ਪਖਾ ਪੀਸਉ ਸੰਤ ਆਗੈ ਪਗ ਮਲਿ ਮਲਿ ਧੂਰਿ ਮੁਖਿ ਲਾਈਐ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਮੈਂ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਢੋਵਾਂ, ਪੱਖਾਂ ਝੱਲਾਂ, (ਆਟਾ) ਪੀਹਾਂ । ਮੈਂ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਮਲ ਮਲ ਕੇ ਧੋਵਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾਂਦਾ ਰਹਾਂ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 881
-
ਸੁਖੁ ਹੋਵੈ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀਆ ॥
(ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ (ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ) ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 25
-
ਬਿਨੁ ਸੇਵਾ ਫਲੁ ਕਬਹੁ ਨ ਪਾਵਸਿ ਸੇਵਾ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ ॥੨॥
ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਭੀ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਘਾਲ-ਕਮਾਈ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ । ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੇ੍ਰਸ਼ਟ ਕਰਣੀ ਹੈ ।੨।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 992
-
ਸੇਵਕ ਸੋ ਸੇਵਾ ਭਲੇ ਜਿਹ ਘਟ ਬਸੈ ਮੁਰਾਰਿ ॥੪॥੧॥੧੨॥੬੩॥
ਉਹੀ ਸੇਵਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸੁਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤਿ-ਸਾਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ।੪।੧।੧੨।੬੩।
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ · ਅੰਗ 337