Answer
What does Gurbani say about sadh sangat?
In short
Gurbani locates the Name in a place, and the place is other people. The Name is said to well up in the sangat, which is a striking thing for a tradition to say, because it means the central practice is not private. The reasoning is given through one image used repeatedly: iron sinks, but iron lashed to wood crosses. Company is treated as a cause rather than a sign, which is why Gurbani is equally direct about leaving bad company, and why joining is described as something you do before you are ready, not after.
Gurbani makes a claim about where the Name is found, and it is not where a reader might expect.
ਸਤਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ॥
satasa(n)gat naam nidhaan hai jithahu har paiaa
The treasure of the Name is in the Sat Sangat, the True Congregation. There, the Lord is found.
Guru Nanak Dev Ji does not say the Name is found in solitude, in study or in austerity. He says the treasure is in the sat sangat, and that this is where the Lord was found. Guru Amar Daas Ji adds the mechanism: ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਉਪਜੈ ਜਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਭਾਏ
Ang 67, and Guru Arjan Dev Ji states it as flatly as it can be put: ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਈਐ ਨਿਧਿ ਨਾਮਾ
Ang 189.
For a tradition to place its central practice inside a group rather than inside a person is a real decision, and Gurbani gives the reason in an image it returns to again and again.
ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਿਛੈ ਤਰਿ ਗਇਆ ਜਿਉ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਸੰਗੋਇਆ ॥
gur satigur pichhai tar giaa jiau lohaa kaaTh sa(n)goiaa
He is carried across by the Guru, the True Guru, like iron which is carried across by wood.
Iron does not float. Nothing about the iron changes in that line, and it is not asked to improve first. It crosses because of what it is attached to. Guru Ram Das Ji uses the same figure in his own voice, ਹਮ ਲੋਹ ਗੁਰ ਨਾਵ ਬੋਹਿਥਾ ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਈ ॥੪॥੭
Ang 1265, and Guru Arjan Dev Ji states the outcome: ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਲਗਿਆ ਤਰਿਆ ਸੰਸਾਰੁ
Ang 1251.
What the sangat does to a person is described in ordinary terms. Guru Arjan Dev Ji writes ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਹ ਹਉਮੈ ਛੋਰੈ
Ang 266, and gives the instruction that goes with it: ਛੋਡਿ ਮਾਨੁ ਤਜਿ ਗੁਮਾਨੁ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂਆ ਕੈ ਸੰਗਿ
Ang 1272. Ego is named as the thing that goes, which fits the image exactly. Iron cannot argue its way across.
The five thieves get the same treatment: ਪੰਚ ਚੋਰ ਆਗੈ ਭਗੇ ਜਬ ਸਾਧਸੰਗੇਤ
Ang 810. Not defeated in single combat, but leaving because the surroundings changed.
Because company is treated as a cause and not a symptom, Gurbani is equally direct about the other side of it.
ਸਗਲ ਤਿਆਗੈ ਦੁਸਟ ਕਾ ਸੰਗੁ ॥
sagal tiaagai dhusaT kaa sa(n)g
He forsakes the company of all wicked people.
That is a hard line and it is meant to be. If sitting among the sangat makes a person, then sitting elsewhere makes them too, and the verse does not soften the consequence.
The last thing worth noticing is the order of events. Guru Arjan Dev Ji says forsake pride and join the sangat, not become worthy and then join. Nobody in these verses qualifies first. The iron is carried across as iron.
Panktis cited
-
ਸਤਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ॥
The treasure of the Name is in the Sat Sangat, the True Congregation. There, the Lord is found.
Guru Nanak Dev Ji · Ang 1244
-
ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਉਪਜੈ ਜਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਭਾਏ ॥
In the Sat Sangat, the True Congregation, the Name of the Lord wells up, when the True Guru unites us in His Sublime Love.
Guru Amar Daas Ji · Ang 67
-
ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਈਐ ਨਿਧਿ ਨਾਮਾ ॥
In the Saadh Sangat, the treasure of the Name is obtained.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 189
-
ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਹ ਹਉਮੈ ਛੋਰੈ ॥
then renounce your ego in the Saadh Sangat, the Company of the Holy.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 266
-
ਛੋਡਿ ਮਾਨੁ ਤਜਿ ਗੁਮਾਨੁ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂਆ ਕੈ ਸੰਗਿ ॥
Forsake your pride, and abandon your ego; join the Saadh Sangat, the Company of the Holy.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 1272
-
ਪੰਚ ਚੋਰ ਆਗੈ ਭਗੇ ਜਬ ਸਾਧਸੰਗੇਤ ॥
The five thieves run away, when one joins the Saadh Sangat, the Company of the Holy.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 810
-
ਸਗਲ ਤਿਆਗੈ ਦੁਸਟ ਕਾ ਸੰਗੁ ॥
He forsakes the company of all wicked people.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 274
-
ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਿਛੈ ਤਰਿ ਗਇਆ ਜਿਉ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਸੰਗੋਇਆ ॥
He is carried across by the Guru, the True Guru, like iron which is carried across by wood.
Guru Raam Daas Ji · Ang 309
-
ਹਮ ਲੋਹ ਗੁਰ ਨਾਵ ਬੋਹਿਥਾ ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਈ ॥੪॥੭॥
I am just iron; the Guru is the boat, to carry me across. ||4||7||
Guru Raam Daas Ji · Ang 1265
-
ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਲਗਿਆ ਤਰਿਆ ਸੰਸਾਰੁ ॥
Joining the Saadh Sangat, the Company of the Holy, you shall cross over the world-ocean.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 1251
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਓਹ ਥਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਸਤਸੰਗਤ ਵਿਚ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਏਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਏਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਭਿਆਸ ਇਕੱਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਦਲੀਲ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਲੋਹਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਾਠ ਨਾਲ ਬੱਧਾ ਲੋਹਾ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਓਹ ਥਾਂ ਓਹ ਨਹੀਂ ਜਿਹੜੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਸਤਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ॥
satasa(n)gat naam nidhaan hai jithahu har paiaa
ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਸਤਸੰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ;
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਏਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਨਾਮ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਪ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਓਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸਤਸੰਗਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਓਥੋਂ ਹੀ ਲੱਭਾ। ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਉਪਜੈ ਜਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਭਾਏ
ਅੰਗ 67, ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਏਸ ਤੋਂ ਸਾਦਾ ਕਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ: ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਈਐ ਨਿਧਿ ਨਾਮਾ
ਅੰਗ 189।
ਕਿਸੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਭਿਆਸ ਇਕੱਲੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਣੀ ਏਹਦਾ ਕਾਰਨ ਓਸ ਤਸਵੀਰ ਰਾਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਿਛੈ ਤਰਿ ਗਇਆ ਜਿਉ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਸੰਗੋਇਆ ॥
gur satigur pichhai tar giaa jiau lohaa kaaTh sa(n)goiaa
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਦੇ ਸੰਗ ਤਰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ (ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ) ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਲੋਹਾ ਤਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਏਸ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ, ਤੇ ਓਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਧਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਓਹ ਏਸ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਕਿਹਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਏਹੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਮ ਲੋਹ ਗੁਰ ਨਾਵ ਬੋਹਿਥਾ ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਈ ॥੪॥੭
ਅੰਗ 1265, ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਟਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਲਗਿਆ ਤਰਿਆ ਸੰਸਾਰੁ
ਅੰਗ 1251।
ਸੰਗਤ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਕੀ ਹੈ, ਏਹ ਸਾਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਹ ਹਉਮੈ ਛੋਰੈ
ਅੰਗ 266, ਤੇ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਛੋਡਿ ਮਾਨੁ ਤਜਿ ਗੁਮਾਨੁ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂਆ ਕੈ ਸੰਗਿ
ਅੰਗ 1272। ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਂਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਓਹ ਹਉਮੈ ਹੈ, ਤੇ ਏਹ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਹਾ ਬਹਿਸ ਕਰ ਕੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਸਕਦਾ।
ਪੰਜਾਂ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਏਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਪੰਚ ਚੋਰ ਆਗੈ ਭਗੇ ਜਬ ਸਾਧਸੰਗੇਤ
ਅੰਗ 810। ਲੜ ਕੇ ਹਰਾਏ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਸੰਗਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਹੈ।
ਸਗਲ ਤਿਆਗੈ ਦੁਸਟ ਕਾ ਸੰਗੁ ॥
sagal tiaagai dhusaT kaa sa(n)g
ਜੋ ਸਭ ਮੰਦ-ਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ;
ਏਹ ਸਖ਼ਤ ਪੰਕਤੀ ਹੈ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੋਣ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਬੈਠਣਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਬੈਠਣਾ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਕਤੀ ਏਹ ਸਿੱਟਾ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਆਖ਼ਰੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਰਤੀਬ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆ, ਏਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਇਕ ਬਣ ਫਿਰ ਆਈਂ। ਏਹਨਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲੋਹਾ ਲੋਹਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
-
ਸਤਸੰਗਤਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹੈ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ॥
ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਸਤਸੰਗ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ;
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 1244
-
ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਉਪਜੈ ਜਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਭਾਏ ॥
ਜਦੋਂ (ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ) ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ (ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ) ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 67
-
ਸਾਧਸੰਗਿ ਪਾਈਐ ਨਿਧਿ ਨਾਮਾ ॥
(ਹੇ ਭਾਈ !) ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 189
-
ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਹ ਹਉਮੈ ਛੋਰੈ ॥
ਤਾਂ ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ (ਰਹਿ ਕੇ) ਇਸ ਹਉਮੈ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੇ ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 266
-
ਛੋਡਿ ਮਾਨੁ ਤਜਿ ਗੁਮਾਨੁ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂਆ ਕੈ ਸੰਗਿ ॥
ਹੇ ਮਿੱਤਰ! ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਣ ਛੱਡ ਅਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 1272
-
ਪੰਚ ਚੋਰ ਆਗੈ ਭਗੇ ਜਬ ਸਾਧਸੰਗੇਤ ॥
(ਹੇ ਭਾਈ!) ਜਦੋਂ (ਮਨੁੱਖ) ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ (ਜਾ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਕਾਮਾਦਿਕ) ਪੰਜੇ ਚੋਰ ਉਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਾਸਿ-ਪੰੂਜੀ (ਲੁੱਟੇ ਜਾਣ ਤੋਂ) ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 810
-
ਸਗਲ ਤਿਆਗੈ ਦੁਸਟ ਕਾ ਸੰਗੁ ॥
ਜੋ ਸਭ ਮੰਦ-ਕਰਮੀਆਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ;
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 274
-
ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਿਛੈ ਤਰਿ ਗਇਆ ਜਿਉ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਸੰਗੋਇਆ ॥
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਦੇ ਸੰਗ ਤਰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਤੁਰ ਕੇ (ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ) ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 309
-
ਹਮ ਲੋਹ ਗੁਰ ਨਾਵ ਬੋਹਿਥਾ ਨਾਨਕ ਪਾਰਿ ਲੰਘਾਈ ॥੪॥੭॥
ਹੇ ਭਾਈ! ਅਸੀ ਜੀਵ (ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ) ਲੋਹਾ ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਬੇੜੀ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ (ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ) ਪਾਰ ਲੰਘਾਂਦਾ ਹੈ ।੪।੭।
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 1265
-
ਸਾਧੂ ਸੰਗਤਿ ਲਗਿਆ ਤਰਿਆ ਸੰਸਾਰੁ ॥
ਸਤਸੰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁਖ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 1251