Answer
What does Gurbani say about greed?
In short
Gurbani describes greed as motion rather than as desire. The greedy person is not sitting still and wanting something, they are running in every direction and cannot settle. The image used for it repeatedly is a dog, and the point of the image is appetite that returns immediately however much it is fed. The argument against it is not that wealth is wrong but that greed cannot be satisfied by its own method, and that nothing gathered this way goes with you when you leave.
The first thing Gurbani says about greed is that it moves. Guru Tegh Bahadur Ji describes it as a direction of travel rather than a state of mind.
ਲੋਭਿ ਗ੍ਰਸਿਓ ਦਸ ਹੂ ਦਿਸ ਧਾਵਤ ਆਸਾ ਲਾਗਿਓ ਧਨ ਕੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
lobh grasio dhas hoo dhis dhaavat aasaa laagio dhan kee ||1|| rahaau
Engrossed in greed, running around in the ten directions, you hold to your hopes of wealth. ||1||Pause||
Guru Nanak Dev Ji says the same with the emphasis on what is lost by it: ਲੋਭੀ ਜੀਅੜਾ ਥਿਰੁ ਨ ਰਹਤੁ ਹੈ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲੇ ॥੨
Ang 876. The greedy soul does not stay still. That inability to settle is treated as the damage, before anything is said about what is being chased.
The image used most for it is a dog kept inside the person. Guru Arjan Dev Ji writes ਅੰਤਰਿ ਬਿਆਪੈ ਲੋਭੁ ਸੁਆਨੁ
Ang 267, and Guru Amar Daas Ji gives it a voice: ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਭਉਕੈ ਜਿਸੁ ਕੁਤਾ
Ang 1046. It is not a flattering figure and it is not meant to be. What makes it apt is stated plainly.
ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਹੋਵਤ ਕੂਕਰੀ ਆਸਾ ਇਤੁ ਲਾਗੋ ਬਿਖਿਆ ਛਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
tirapat na hovat kookaree aasaa it laago bikhiaa chhaar ||1|| rahaau
Like a dog, its desires are never satisfied; it clings to the ashes of corruption. ||1||Pause||
Fed and immediately hungry again. Guru Arjan Dev Ji makes the same point with fire instead: ਜਿਉ ਪਾਵਕੁ ਈਧਨਿ ਨਹੀ ਧ੍ਰਾਪੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਹਾ ਅਘਾਈ ॥ ਰਹਾਉ
Ang 672, where adding fuel is not a solution to a flame. Both images are arguments about method. Greed proposes to end itself by acquiring, and acquiring is the one thing that keeps it going.
If that were only a theory, the obvious reply would be that enough is enough. Gurbani answers that directly.
ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਕੀ ਲਖਮੀ ਜੋਰੀ ਬੂਝਤ ਨਾਹੀ ਲਹਰੇ ॥
teen bhavan kee lakhamee joree boojhat naahee lahare
People may accumulate the wealth of the three worlds, but the waves of greed are still not subdued.
Three worlds' worth, and the waves are exactly as they were. The problem is not the size of the holding.
Then the second argument, which is about time rather than appetite. Bhagat Kabeer Ji states it as a matter of fact: ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਆਇਓ ਇਹੁ ਧਨੁ ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਜਾਤੁ
Ang 1251. Guru Angad Dev Ji puts the whole of a working life inside a single night: ਰਾਤਿ ਕਾਰਣਿ ਧਨੁ ਸੰਚੀਐ ਭਲਕੇ ਚਲਣੁ ਹੋਇ
Ang 787. Nothing here says wealth is wrong to have, or that a householder should not earn. What is being refused is the belief that it settles anything, or that it can be kept.
What ends the running is named, and it is not renunciation. ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਏ
Ang 665. Fraud and deceit are listed alongside trishna, and the fire is described as being put out rather than starved. In Gurbani greed stops when a person is full of something else, not when they finally have enough.
Panktis cited
-
ਲੋਭਿ ਗ੍ਰਸਿਓ ਦਸ ਹੂ ਦਿਸ ਧਾਵਤ ਆਸਾ ਲਾਗਿਓ ਧਨ ਕੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
Engrossed in greed, running around in the ten directions, you hold to your hopes of wealth. ||1||Pause||
Guru Tegh Bahaadur Ji · Ang 411
-
ਲੋਭੀ ਜੀਅੜਾ ਥਿਰੁ ਨ ਰਹਤੁ ਹੈ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲੇ ॥੨॥
The greedy soul does not remain stable; it searches in the four directions. ||2||
Guru Nanak Dev Ji · Ang 876
-
ਅੰਤਰਿ ਬਿਆਪੈ ਲੋਭੁ ਸੁਆਨੁ ॥
but within clings the dog of greed.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 267
-
ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਭਉਕੈ ਜਿਸੁ ਕੁਤਾ ॥
The dog of greed barks within him.
Guru Amar Daas Ji · Ang 1046
-
ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਹੋਵਤ ਕੂਕਰੀ ਆਸਾ ਇਤੁ ਲਾਗੋ ਬਿਖਿਆ ਛਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
Like a dog, its desires are never satisfied; it clings to the ashes of corruption. ||1||Pause||
Guru Arjan Dev Ji · Ang 1223
-
ਜਿਉ ਪਾਵਕੁ ਈਧਨਿ ਨਹੀ ਧ੍ਰਾਪੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਹਾ ਅਘਾਈ ॥ ਰਹਾਉ ॥
The flame is not satisfied by more fuel; how can one be satisfied without the Lord? ||Pause||
Guru Arjan Dev Ji · Ang 672
-
ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਕੀ ਲਖਮੀ ਜੋਰੀ ਬੂਝਤ ਨਾਹੀ ਲਹਰੇ ॥
People may accumulate the wealth of the three worlds, but the waves of greed are still not subdued.
Guru Arjan Dev Ji · Ang 215
-
ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਆਇਓ ਇਹੁ ਧਨੁ ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਜਾਤੁ ॥
No one has brought this wealth with him, and no one will take it with him when he goes.
Bhagat Kabeer Ji · Ang 1251
-
ਰਾਤਿ ਕਾਰਣਿ ਧਨੁ ਸੰਚੀਐ ਭਲਕੇ ਚਲਣੁ ਹੋਇ ॥
He accumulates wealth during the night of his life, but in the morning, he must depart.
Guru Angad Dev Ji · Ang 787
-
ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਏ ॥
One who conquers fraud, deceit and the fire of desire
Guru Amar Daas Ji · Ang 665
ਲੋਭ ਬਾਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਲੋਭ ਨੂੰ ਚਾਹਤ ਨਹੀਂ, ਭਟਕਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਲੋਭੀ ਬੰਦਾ ਬੈਠ ਕੇ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਓਹ ਦਸੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਏਹਦੇ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮਿਸਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਭੁੱਖ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਪਾ ਲਓ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਰਾਜ਼ ਧਨ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਏਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਹੈ ਕਿ ਲੋਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦਾ, ਤੇ ਏਦਾਂ ਜੋੜਿਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਲੋਭ ਬਾਰੇ ਬਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਏਹ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਏਹਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ, ਦੌੜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਲੋਭਿ ਗ੍ਰਸਿਓ ਦਸ ਹੂ ਦਿਸ ਧਾਵਤ ਆਸਾ ਲਾਗਿਓ ਧਨ ਕੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
lobh grasio dhas hoo dhis dhaavat aasaa laagio dhan kee ||1|| rahaau
ਲੋਭ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਮਨ ਦਸੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੌੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਨ ਜੋੜਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਬੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਏਹੀ ਗੱਲ ਏਸ ਪਾਸਿਓਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏਸ ਵਿਚ ਗੁਆਚਦਾ ਕੀ ਹੈ: ਲੋਭੀ ਜੀਅੜਾ ਥਿਰੁ ਨ ਰਹਤੁ ਹੈ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲੇ ॥੨
ਅੰਗ 876। ਲੋਭੀ ਜੀਅ ਟਿਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਏਹ ਨਾ ਟਿਕਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਗੱਲ ਏਹ ਹੋਵੇ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਭੱਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਹਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਓਸ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਅੰਤਰਿ ਬਿਆਪੈ ਲੋਭੁ ਸੁਆਨੁ
ਅੰਗ 267, ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਓਹਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵੀ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਭਉਕੈ ਜਿਸੁ ਕੁਤਾ
ਅੰਗ 1046। ਏਹ ਸੋਹਣੀ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹੋਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ। ਏਹ ਢੁਕਦੀ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਏਹ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਹੋਵਤ ਕੂਕਰੀ ਆਸਾ ਇਤੁ ਲਾਗੋ ਬਿਖਿਆ ਛਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
tirapat na hovat kookaree aasaa it laago bikhiaa chhaar ||1|| rahaau
ਇਸ ਸੁਆਹ-ਸਮਾਨ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਚੰਬੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ (ਜਗਤ ਦੀ) ਲਾਲਸਾ ਕਦੇ ਰੱਜਦੀ ਨਹੀਂ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਪਾ ਦਿਓ, ਤੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਮੁੜ ਭੁੱਖ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਏਹੀ ਗੱਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਜਿਉ ਪਾਵਕੁ ਈਧਨਿ ਨਹੀ ਧ੍ਰਾਪੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਹਾ ਅਘਾਈ ॥ ਰਹਾਉ
ਅੰਗ 672, ਜਿੱਥੇ ਬਾਲਣ ਪਾਉਣਾ ਅੱਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤਰੀਕੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਹਨ। ਲੋਭ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਮੁੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਓਹ ਇੱਕ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਏਹਨੂੰ ਚਲਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਜੇ ਏਹ ਨਿਰੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਏਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬੱਸ ਕਰ ਦਿਓ। ਬਾਣੀ ਏਹਦਾ ਉੱਤਰ ਸਿੱਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਕੀ ਲਖਮੀ ਜੋਰੀ ਬੂਝਤ ਨਾਹੀ ਲਹਰੇ ॥
teen bhavan kee lakhamee joree boojhat naahee lahare
(ਹੇ ਭਾਈ!) ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਭੀ ਲੋਭ ਦੀਆਂ ਲਹਰਾਂ ਮਿਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ।
ਤਿੰਨਾਂ ਭਵਨਾਂ ਜਿੰਨਾ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਓਵੇਂ ਦੀਆਂ ਓਵੇਂ। ਮਸਲਾ ਢੇਰ ਦੀ ਮਿਣਤੀ ਦਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਦਲੀਲ, ਜਿਹੜੀ ਭੁੱਖ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਏਹਨੂੰ ਸਾਦੀ ਗੱਲ ਵਾਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਆਇਓ ਇਹੁ ਧਨੁ ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਜਾਤੁ
ਅੰਗ 1251। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਰੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਾਤਿ ਕਾਰਣਿ ਧਨੁ ਸੰਚੀਐ ਭਲਕੇ ਚਲਣੁ ਹੋਇ
ਅੰਗ 787। ਏਥੇ ਕਿਤੇ ਏਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਧਨ ਰੱਖਣਾ ਮਾੜਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਕਮਾਵੇ ਨਾ। ਨਾਂਹ ਏਸ ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਹੈ ਕਿ ਏਹਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਟਿਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਏਹ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਦੌੜ ਮੁੱਕਦੀ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ, ਏਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਓਹ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ। ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਏ
ਅੰਗ 665। ਕੂੜ ਤੇ ਕੁਸਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਬੁਝਾ ਕੇ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਲੋਭ ਓਦੋਂ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਓਹਦੇ ਕੋਲ ਆਖ਼ਰ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
-
ਲੋਭਿ ਗ੍ਰਸਿਓ ਦਸ ਹੂ ਦਿਸ ਧਾਵਤ ਆਸਾ ਲਾਗਿਓ ਧਨ ਕੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਲੋਭ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਮਨ ਦਸੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੌੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਧਨ ਜੋੜਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੰਬੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ · ਅੰਗ 411
-
ਲੋਭੀ ਜੀਅੜਾ ਥਿਰੁ ਨ ਰਹਤੁ ਹੈ ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲੇ ॥੨॥
ਲੋਭ-ਵੱਸ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਅਡੋਲ-ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ (ਮਾਇਆ ਦੀ) ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ।੨।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 876
-
ਅੰਤਰਿ ਬਿਆਪੈ ਲੋਭੁ ਸੁਆਨੁ ॥
ਸਮਾਧੀਆਂ ਭੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨ ਵਿਚ ਲੋਭ (-ਰੂਪ) ਕੱੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 267
-
ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਭਉਕੈ ਜਿਸੁ ਕੁਤਾ ॥
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਭ ਜ਼ੋਰ ਪਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ (ਨਿੱਤ) ਭੌਂਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 1046
-
ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨ ਹੋਵਤ ਕੂਕਰੀ ਆਸਾ ਇਤੁ ਲਾਗੋ ਬਿਖਿਆ ਛਾਰ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਇਸ ਸੁਆਹ-ਸਮਾਨ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਚੰਬੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ) ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ (ਜਗਤ ਦੀ) ਲਾਲਸਾ ਕਦੇ ਰੱਜਦੀ ਨਹੀਂ ।੧।ਰਹਾਉ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 1223
-
ਜਿਉ ਪਾਵਕੁ ਈਧਨਿ ਨਹੀ ਧ੍ਰਾਪੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਹਾ ਅਘਾਈ ॥ ਰਹਾਉ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦੀ । ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਰੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ । ਰਹਾਉ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 672
-
ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਕੀ ਲਖਮੀ ਜੋਰੀ ਬੂਝਤ ਨਾਹੀ ਲਹਰੇ ॥
(ਹੇ ਭਾਈ!) ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਭੀ ਲੋਭ ਦੀਆਂ ਲਹਰਾਂ ਮਿਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 215
-
ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਆਇਓ ਇਹੁ ਧਨੁ ਨਾ ਕੋਊ ਲੈ ਜਾਤੁ ॥
(ਦੁਨੀਆ ਦਾ) ਇਹ ਮਾਲ-ਧਨ ਨਾਹ ਕੋਈ ਬੰਦਾ (ਜੰਮਣ ਵੇਲੇ) ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾਹ ਕੋਈ (ਮਰਨ ਵੇਲੇ) ਇਹ ਧਨ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ · ਅੰਗ 1251
-
ਰਾਤਿ ਕਾਰਣਿ ਧਨੁ ਸੰਚੀਐ ਭਲਕੇ ਚਲਣੁ ਹੋਇ ॥
ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਤ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰੀਏ ਤੇ ਸਵੇਰੇ (ਉੱਠ ਕੇ ਓਥੋਂ) ਤੁਰ ਪੈਣਾ ਹੋਵੇ,
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ · ਅੰਗ 787
-
ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਬੁਝਾਏ ॥
ਹੇ ਭਾਈ! ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮਨ ਵਿਚੋਂ) ਝੂਠ ਫ਼ਰੇਬ ਮੁਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ · ਅੰਗ 665